हिमाल खबरपत्रिका | महाकाव्यमा युगकवि

१-१५ मंसिर २०६० | 17-Nov-1-Dec-2003

महाकाव्यमा युगकवि

किताबः सिद्धिचरण सञ्चरण

लेखकः पूर्णप्रसाद नेपाल ‘यात्री’

प्रकाशकः तन्नेरी प्रकाशन, काठमाडौँ २०६०

पृष्ठः २२९

उनले लेखे काव्य, तर उनीमाथि लेखियो महाकाव्य नै । युगकवि सिद्धिचरणमाथि लेखिएको प्रस्तुत महाकाव्य त्यसैको उदाहरण हो । राष्ट्र वन्दनाबाट शुरु भएको यस महाकाव्यका बाँकी अठार सर्गमा विविध छन्दमा अभिव्यक्त गरिएको छ युगकविको चरित्र र जीवन । रुमानी प्रवृत्तिबाट प्रगतिवादी र यथार्थवादी प्रवृत्तितर्फ प्रवृत्त युगकविलाई धीरोदात्त नायकका रूपमा पेश गरेका छन् काव्यकारले । कविको जीवनमा आएको आरोह अवरोहको वर्णन मात्र छैन यस कृतिमा, कसरी उनको जीवन ‘कविता’ मै समर्पित रह्यो भन्ने कुरा पनि छर्लङ्ग पार्न खोजिएको छ ।

पञ्चतन्त्रका मीठा कथा

किताबः सरल पञ्चतन्त्र

अनुवाद/प्रस्तुतिः विश्वराज ढुङ्गाना

प्रकाशकः रत्न पुस्तक भण्डार, २०६०

पृष्ठः १९९, मूल्यः रु.७५

कुनै राजाका छोराछोरीहरूलाई छोटो अवधिमै नीतिशास्त्रमा पारङ्गत तुल्याउने उद्देश्यले लेखिएको मानिने पञ्चतन्त्रका कथा वास्तवमा बेजोड छन्, उम्दा छन् । जनावर, चराचुरुङ्गी र मान्छेलाई पात्र बनाएर बुनिएका पञ्चतन्त्रका कथाहरूले नीतिशास्त्रका विविध पक्षलाई अथ्र्याएको छ, कुन परिस्थितिमा मान्छेले कस्तो व्यवहार गर्नुपर्छ भन्ने कुरा सिकाएको छ । अनुवादकले मूल पञ्चतन्त्रको दुरुस्त उल्था नगरी ग्रन्थको मर्मलाई ध्यान दिएकाले पुस्तक झ्न् गहकिलो बन्न पुगेको छ । मूल पुस्तकको कतिपय ठाउँमा नारीलाई ज्यादा होच्याइएकाले त्यस्ता श्लोकलाई अनुवादकले आफ्नो विवेक प्रयोग गरी हटाएका छन् । मूल ग्रन्थको स्थूल आकारलाई भन्दा त्यसको आत्मालाई समेट्न खोजेको बताउने अनुवादकको प्रयास स्तुत्य छ । वर्तमान समाजमा ह्रासोन्मुख नैतिक मूल्यको संरक्षण गर्न पाठकहरूलाई पुस्तकले झ्क्झ्क्याउनेछ ।

छोटा मीठा कथाहरू

किताबः चौबाटाको चारैतिर

लेखकः हिरण्य भोजपुरे

प्रकाशकः उर्मिला श्रेष्ठ ‘भोजपुरे’, २०५९

पृष्ठः १०८, मूल्यः रु.७५

२०२० को दशकको उत्तराद्र्धमा रेडियोबाट एउटा मधुरो स्वर सुनिन थाल्यो; पक्का लोकगीतहरूको भाखा गुञ्जाएर । लेकाली समूहको सदस्यमध्ये एक थियो त्यो नाम । तर उनको असीमित अभिव्यक्ति गीत/सङ्गीतमा मात्र सीमित हुन चाहेन । सम्भवतः त्यसैले उनको अभिव्यक्तिले साहित्यमा आकार पायो । यो पुस्तक त्यसैको उदाहरण हो । यसमा सङ्गृहीत २६ वटा सानाठूला कथाले उनलाई राम्रा कथा बुन्न सक्ने शिल्पी सावित गरेको छ । नाटकीय मोड त उनको कथामा भेटिन्छ नै, कथालाई पटाक्षेप गर्ने ढङ्ग पनि घतलाग्दो छ । उनका कथामा पाइने अप्रत्याशित अन्त्यले पाठकलाई रोमाञ्चित पार्ने क्षमता राख्दछ । एकदमै छोटा अर्थात् केही लघुकथा पनि छ यस सङ्ग्रहमा । सङ्ग्रहमा उनका अधिकांश कथाहरू नारी पुरुष सम्बन्धमा केन्द्रित छन् । जसमा वर्णित यौनवृत्तिजन्य पक्ष प्रशंसनीय छन् ।

गीताको पद्यानुवाद

किताबः सरल गीता

अनुवादकः जीवनाथ उपाध्याय अधिकारी

प्रकाशकः रत्न पुस्तक भण्डार, २०६०

पृष्ठः १८६, मूल्यः रु.६५

श्रीमद्भगवद्गीताको नेपाली भाषामा पद्यानुवाद हो प्रस्तुत पुस्तक । गीतामा आस्था भएका पाठकहरूलाई अवश्य पनि यो पुस्तक निकै मन पर्नेछ । र, गीतामा के रहेछ त भनेर पढ्न चाहने जिज्ञासुको क्षुधा पनि यसले शान्त गर्नेछ । संस्कृतमा गीता कण्ठ हुने तर त्यसको अर्थ थाहा नहुनेका लागि त यसले ‘अन्धालाई आँखा’ कै काम गर्नेछ । कतै पनि पाद टिप्पणी नहुनु, सरल शब्दमा अर्थ खुल्नु यस पुस्तकको विशेषता हो । यस पुस्तकले श्रीमद्भगवत्गीताको भावार्थ मात्र नभई शब्दार्थ बुझन पाठकलाई मद्दत गर्नेछ । अनुवादकले गरेको मिहिनेत वास्तवमै प्रशंसनीय छ ।

विप्लब प्रतीक